Miasto Nowa Ruda

Nowa Ruda jako jedna z 14 gmin powiatu kłodzkiego leży w jego północno-zachodniej części, w Obniżeniu Noworudzkim pomiędzy Górami Sowimi, a Wzgórzami Włodzickimi, w dolinie rzeki Włodzicy i Woliborki. Wznosi się średnio na wysokości 360 – 420 m. Najwyższe wzniesienia to Góra Wszystkich Świętych (648 m n.p.m.) i Góra Św. Anny (647 m n.p.m.). Tarasowy układ miasta, urozmaicona rzeźba terenu, ciekawie krzyżujące się ulice, liczne mosty i wiadukty czynią z niej atrakcyjne krajobrazowo i turystycznie miejsce. Bliskie sąsiedztwo Republiki Czeskiej sprzyja wzajemnej współpracy, szczególnie z partnerskim miastem Broumov. Partnerskie kontakty łączą Nową Rudę także z niemieckim Castrop – Rauxel oraz francuskim Wallers – Arenberg. Nowa Ruda ze względu na górskie położenie, malowniczość krajobrazów i obecność w jej granicach wielu obiektów o ciekawej architekturze, a także wpisanych do rejestru i ewidencji zabytków jest miastem o dużym potencjale turystycznym. Potencjał ten nie jest i nigdy nie był jednak w pełni wykorzystywany, a turystyka nigdy nie była znaczącą gałęzią gospodarki miasta.

W mieście istnieje wiele form spędzania wolnego czasu: liczne szlaki turystyki pieszej, rowerowej, trasy górskie, możliwość uprawiania jazdy konnej.

Przez obszar miasta przebiegają trzy oznakowane piesze szlaki turystyczne:

  1. Czerwony (Główny Szlak Sudecki im. dr Orłowicza) relacji: od Wambierzyc i Ścinawki Średniej na Górę Wszystkich Świętych, przez centrum Słupca i dalej w kierunku Srebrnej Góry;
  2. Żółty relacji: od Radkowa i Bieganowa, przez Górę Świętej Anny, Stare Miasto w Nowej Rudzie, Drogosław, Zdrojowisko i dalej do Bielawy;
  3. Zielony relacji: z Góry Wszystkich Świętych, przez Górę Świętej Anny, Stare Miasto w Nowej Rudzie, a następnie przez Świerki i Sokolec na Wielką Sowę;

A także dwie oznakowane trasy rowerowe:

  1. Szlak Podziemnych Atrakcji Turystycznych, który udostępnia zabytkowe kopalnie i podziemne militaria.
  2. Międzynarodowy Szlak Cystersów ER-8 (który ma także swoją wersję samochodową)

Centrum Nowej Rudy i jej zabytkowy układ urbanistyczny, stanowią solidną podstawę do wypromowania miasta jako ośrodka turystycznego. Malownicza rzeźba terenu, zabytki kultury świeckiej i sakralnej uatrakcyjniają pobyt w mieście. W Nowej Rudzie znaleźć można także liczne atrakcje – Kościół św. Mikołaja (perłę architektury neogotyckiej), zabytkowy ratusz w centrum, Sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej (na Górze Wszystkich Świętych w dzielnicy Słupiec), wieże widokowe na wznoszących się ponad miastem Górach: Św. Anny i Wszystkich Świętych czy też muzeum Josepha Wittiga lub Podziemną Trasę Turystyczną w dzielnicy Drogosław.

Z Nowej Rudy wpisanych jest do rejestru zabytków ponad 30 obiektów i zespołów obejmujących m.in.: 5 obiektów sakralnych, 18 domów mieszkalnych, zespół pałacowy, park pałacowy, pałac (zamek), dwór, ratusz oraz dwa obiekty przemysłowe (wieża szybu „Anna” oraz baterie pieców szybowych). Do ewidencji Służby Ochrony Zabytków wpisano 283 obiekty, w tym m. in. Obiekty sakralne, 250 domów mieszkalnych, budynki szkolne i urzędowe, obiekty dworcowe i przemysłowe oraz 4 mosty i dwie wieże widokowe. Układ staromiejski w Nowej Rudzie jest objęty ścisłą strefą konserwatorską. W mieście ustanowiono dwie strefy ochrony konserwatorskiej oraz jedną strefę ochrony krajobrazowej. Wszystko to świadczy o bogatym dziedzictwie Nowej Rudy i potencjale, który należy wypromować. Po centrum miasta biegnie szlak nazwany „Szlakiem spacerowym grodu nad rzeką Włodzicą” Rynek z ratuszem z 1884 r.- uznany w 1995r. za jeden z najładniejszych w Polsce – może stanowić pierwszy przystanek na szlaku turystycznym biegnącym po Nowej Rudzie.

Obecny jest trzecim noworudzkim ratuszem. Zbudowany został w 1884 roku w stylu biedermeier. W okresie 1892-1894 powiększono go poprzez podniesienie dachu oraz ozdobiono (portal, wykusze i okienne szczyty). W północno – zachodnim narożniku budynku postawiona została fontanna z barokową figurą Św. Floriana (1756 r.).

Ratusz, jeden z najładniejszych w Polsce, jest monumentalną i reprezentacyjną budowlą. Niegdyś wokół niego budowano kramy kupieckie oraz sukiennice. Ciekawostką są znajdujące się w Ratuszu gablotki z odciskiem jaszczurki paleozoicznej (Datheosaurus macrourus), żyjącej niegdyś na tutejszym terenie.

W ratuszu mieści się Urząd Miejski w Nowej Rudzie, oraz siedziba organizacji pozarządowych. Obiekt ten posiada ciekawą, zabytkową architekturę, co potwierdza wpisanie go do rejestru zabytków.

Trudno nie zauważyć odrestaurowanej fontanny wraz z pomnikiem św. Jana Chrzciciela, usytuowanej obok siedziby władz Nowej Rudy.

Pomnik z brązu, wykonany w 1909 r., przedstawiający scenę chrztu Chrystusa przez św. Jana Chrzciciela. Okalająca pomnik fontanna została wykuta ze strzelińskiego granitu. Pomnik usytuowany jest w Nowej Rudzie przed frontem ratusza.

W rynku Zamek Stillfriedów stanowi ważny punkt na mapie zabytków kulturowych Nowej Rudy, pomimo faktu, że właściciel nie udostępnia obiektu turystom.

Zamek Stillfriedów XVI-wieczny zamek (pałac) – dawna rezydencja baronów von Stillfried – kilkukrotnie przebudowywany, w tym gruntownie w latach 1700-1730.

W 1731 roku rozebrano zamkową wieżę i ponownie prowadzono przebudowę obiektu. Ostatnia wielka przebudowa miała miejsce w 1796 roku. Wyburzono wówczas przedzamcze, a do budynku zamkowego dobudowano dwukondygnacyjną salę reprezentacyjną z ozdobną fasadą, oraz rozbudowano skrzydło północne.

Okazały czteroskrzydłowy budynek z wewnętrznym dziedzińcem i pięcioosiowym portykiem zwieńczonym balustradą wznosi się na krawędzi skarpy tzw. górnego miasta i od strony południowo – zachodniej zamyka, wraz z dawnym placem przedzamcza, noworudzki rynek. Zamek jest własnością prywatną.

Kierując się szlakiem „Szlakiem spacerowym grodu nad rzeką Włodzicą” należy obejrzeć Kościół Św. Mikołaja na ul. Kościelnej.

Kościół parafialny, zbudowany w latach 1885-1890 jako jednen z piękniejszych na Dolnym Śląsku przykładów sakralnego neogotyku. Przed kościołem znajduje się drewniany krzyż, który ocalał z pożaru w 1884r.

Kierując się szlakiem spacerowym miniemy Pomnik św. Jana Nepomucena.

Czeski patron tonących i spowiedników doczekał się kilku pomników w Nowej Rudzie. Najstarszy z nich, datowany na 1706 rok, umiejscowiono przy moście na Włodzicy, u wylotu ul. Cmentarnej. Jest on jednym z najstarszych przedstawień świętego na Ziemi Kłodzkiej.

Przy moście u ujścia Woliborki do Włodzicy, na Placu Grunwaldzkim stoi inny pomnik św. Nepomucena z 1752 r.

Podążając szlakiem można podziwiać Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, Kaplicę Matki Bożej Loretańskiej oraz Kościół św.Krzyża. Kolejnym punktem na szlaku są:

  • Domki tkaczy – Płócienników nad Włodzicą.
    Znajdują się one przy ul. Nadrzecznej, przykrywając swymi sklepionymi podcieniami obecny ciąg pieszy. Datowane na przełom XVII i XVIII wieku. Pierwotnie drewniane, przebudowane z końcem XIX wieku, nadają miastu niekłamanego uroku.
  • Wracając na noworudzki rynek trudno nie zauważyć kamiennych mostów. Mosty te stanowią ważny i rozpoznawalny element architektury miasta i w sposób oczywisty odróżniają je na tle innych miast regionu, stanowiąc unikatowy detal w zabytkowym układzie urbanistycznym.
  • Z rynku turysta ma dwie możliwości; albo odwiedzić Muzeum Górnictwa Podziemnego w dzielnicy Drogosław, albo wyruszyć do dzielnicy Słupiec i skorzystać z pełnej oferty Regionalnego Centrum Turystyki Aktywnej (RCTA). Wybrawszy pierwszą z możliwości można powrócić do centrum i stąd kontynuować wędrówkę na Górę św. Anny, a następnie szlakiem „dwóch wież” na Górę Wszystkich Świętych.
  • Muzeum Górnictwa Podziemnego, oferuje tak zwany edukacyjny program zwiedzania kopalni węgla. Zawiera on następujące elementy: niekonwencjonalne zwiedzanie muzeum, przygoda w kopalni, strachy na lachy, przejazd pociągiem górniczym w sztolni LECH, lekcję geologii, dodatkowe atrakcje w postaci strzelania z łuku, wybijania monet, skoków na EURO – BUNGEE , skoków na Wesołej Górce, jazdy konnej i przejazdu bryczką).
  • Regionalne Centrum Turystyki Aktywnej (RCTA) to świetnie zorganizowane, kompletne zaplecze treningowe, idealne do organizacji zawodów, zgrupowań i obozów dla sportowców różnych dyscyplin z kraju i zagranicy. To nowoczesna baza turystyczna dla grup zorganizowanych i gości indywidualnych. To miejsce zapewniające maksymalną wygodę poprzez skumulowanie zespołu obiektów w jednym miejscu. Dzięki rozbudowanemu zapleczu noclegowemu i gastronomicznemu obiekt jest w stanie przyjąć jednocześnie 260 osób, oferując im pełny komfort i możliwości korzystania ze wszystkich obiektów sportowych, a jednocześnie bogate zaplecze odnowy biologicznej. RCTA posiada pełnowymiarowy basen sportowy na 25 metrów długości i 8 torów z homologacją wydaną przez Polski Związek Pływacki umożliwiającą organizację wszelkiego rodzaju zawodów pływackich. Dodatkowo w obiekcie jest basen rekreacyjny na 20 metrów , z 4 torami do nauki pływania. Atrakcją są również: 60 metrowa zjeżdżalnia, bicze wodne, gejzery, masaże wodne, sauna sucha i parowa oraz bar słoneczny. W skład obiektu wchodzą hala widowiskowo-sportowa o wymiarach 50 na 23,5 m. oraz hala treningowa przeznaczona do treningów i wykorzystywana pomocniczo w czasie imprez sportowych. Ostatnią zdobyczą i powodem do dumy jest w pełni zmodernizowane, odpowiadające europejskim standardom, pełnowymiarowe boisko piłkarskie ze sztuczną nawierzchnią, trybunami, oświetleniem i bieżnią tartanową. Zaplecze sportowe obiektu wzbogaciło się także o skocznie do skoku w dal i wzwyż, stanowiska do pchnięcia kulą, boiska do piłki plażowej oraz boiska wielofunkcyjne ze sztuczną nawierzchnią i oświetleniem (do tenisa, piłki ręcznej, siatkowej i koszykówki).
  • Góra świętej Anny: Góra św. Anny uważana jest za jeden z lepszych punktów widokowych. Wartość punktu widokowego na Górze Świętej Anny doceniano już w II poł. XIX wieku. Zgodnie z przekazami w 1882 r. wzniesiono tutaj pawilon, a przy nim drewnianą platformę o wysokości 5 metrów, z której można było podziwiać rozciągające się stąd panoramy. W 1906 r. pomost ten z konieczności pomniejszono, jednak wtedy też pojawił się pomysł budowy murowanej wieży widokowej. Staraniem Carla Ferche, ówczesnego przewodniczącego noworudzkiej sekcji Kłodzkiego Towarzystwa Górskiego, wieżę zbudowano i oddano do użytku w 1911 r. Wysokość wieży wynosi 14 m. Obecnie przygotowywana jest dokumentacja, która posłuży do wykonania niezbędnych prac remontowych i rewitalizacyjnych oraz przyczyni się do przywrócenia widokowego charakteru temu obiektowi. Do tego czasu punkt można podziwiać wyłącznie z zewnątrz. Jeszcze do niedawna można było skorzystać z oferty schroniska. Obecnie jest one w posiadaniu prywatnego inwestora. Na górze św. Anny znajduje się kaplica św. Anny, w której znajduje się drewniana figurka św. Anny Samotrzeciej z 1495r. W okresie letnim kaplica jest miejscem ożywionego kultu religijnego. Góra św. Anny zbudowana jest głównie z czerwonego piaskowca, który był niegdyś wydobywany w kamieniołomach usytuowanych na zboczach góry stąd też dawna jej nazwa – Czerwony Wierch. Do dziś na terenie miasta znajdują się liczne ślady popularności czerwonego kamienia jako materiału budowlanego. Z niego właśnie powstały całe budynki, fundamenty, zdobnicze detale architektoniczne czy też mury oporowe. Możliwe jest wytyczenie szlaku czerwonego piaskowca po Nowej Rudzie, który to mógłby stanowić kolejny produkt turystyczny kojarzony wyłącznie z tym miejscem.
  • Góra Wszystkich Świętych: Jest to najwyższe wzniesienie w granicach miasta Nowa Ruda. Szczyt wznosi się na wysokość 648 m n.p.m. O atrakcyjności turystycznej wzniesienia decyduje obecność na szczycie Góry Wszystkich Świętych kamiennej wieży widokowej oraz infrastruktura towarzysząca, która pozwala miło spędzić czas. Nieco niżej, w odległości około 400 m, znajduje się bardzo dobrze utrzymane Sanktuarium p.w. Matki Boskiej Bolesnej.Korzystne ukształtowanie terenu, stwarza turystom ogromne możliwości do uprawiania turystyki rowerowej, tym bardziej, że przez miasto przebiegają trasy rowerowe obejmujące swoim zasięgiem miasta i wsie Gór Sowich.
  • Prywatny przedsiębiorca  na Górze Świętej Anny oferuje turystom naukę jazdy w stylu west, hipoterapię, przejażdżki bryczką, kuligi z ogniskiem, organizację festynów oraz imprez okolicznościowych. Ośrodek jest filią PTTK i stanowi bazę konną zlokalizowaną na trasie Sudeckiego Szlaku Konnego, którym najbardziej zaawansowani mają możliwość przejechać konno. Ośrodek jazdy konnej oferuje wypoczynek i rekreację od lonżowania poprzez jazdę grupową w parkurze, na rajdach konnych górskich kończąc. Dla dzieci proponuje jazdę na kucach. Dodatkową atrakcją jest niewielkie ZOO oraz możliwość lokalnych jazd bryczkami po okolicach.
Projekt „Określenie kierunków rozwoju Partnerstwa Noworudzko-Radkowskiego poprzez zintegrowane podejście do problemów całego obszaru funkcjonalnego” współfinansowany jest w 85% ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna 2007-2013 oraz 15% z budżetu państwa.